Avusturya'nın başkenti Viyana'da devam eden UAEA 70. Genel Konferansı'nda, Grossi'nin yanı sıra ABD Enerji Bakanı Chris Wright ve Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom Genel Müdürü Aleksey Lihaçev konuşma yaptı.
Grossi, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'nın (NPT) küresel nükleer yayılmayı önleme rejiminin temel taşı olmayı sürdürdüğünü belirterek, 'Daha fazla nükleer silahın ve nükleer silaha sahip daha fazla ülkenin bulunduğu bir dünya, daha güvenli bir dünya değildir.' dedi.
Ajansın İran'ın nükleer programına yönelik denetiminin 2026'da kötüleştiğini belirten Grossi, 'Denetçilerimizi geri çekmek zorunda kaldık ve haziranda Buşehr Nükleer Güç Santrali'nde gerçekleştirilen bir denetim dışında, 6 aydan uzun süredir İran'da sahada herhangi bir doğrulama faaliyeti yürütmedik.' açıklamasını yaptı.
Grossi, yüzde 60'a kadar zenginleştirilmiş uranyum envanterine ilişkin bilgi sürekliliğinin sağlanamadığını bir yılı aşkın süredir yineledi.
Ajansın nükleer malzeme hakkında bilgi sahibi olmamasının ve doğrulama için tesislere erişememesinin ciddi nükleer yayılma endişesine yol açtığını savunan Grossi, diplomasi ve müzakerelere dönülmesi çağrısı yaptı.
Grossi, Suriye'nin devrik Esed rejimi döneminden kalan nükleer faaliyetleriyle ilgili açıkta kalan güvence denetimi konularının çözüldüğünü hatırlatarak, bu ilerlemenin Suriye'nin şeffaflığı ve işbirliği sayesinde sağlandığını söyledi.
Wright, İran'ın UAEA'ya karşı şeffaf olmamasının 'kabul edilemez' olduğunu savunarak Tahran yönetimine yükümlülüklerini yerine getirmesi için yeterince zaman tanındığını ileri sürdü.
UAEA Yönetim Kurulunun İran'ın yükümlülüklerini yerine getirmediğini Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine (BMGK) bildirmek için gerekli adımı attığını anımsatan Wright, 'İran asla nükleer silah geliştirmemeli veya edinmemelidir. İran, UAEA ile tam işbirliği yapmalı, güvence denetimi yükümlülüklerini yerine getirmeli ve Ajansın görevini yapabilmesi için gerekli erişimi sağlamalıdır.' ifadelerini kullandı.
Bakan Wright, Trump yönetiminin 2050'ye kadar ABD'nin nükleer enerji kapasitesine 300 gigavat eklemeyi hedeflediğini kaydetti.
Lihaçev, dünyada nükleer tesislerin neredeyse her gün saldırıya uğradığını dile getirerek, bu tesislerin güvenliğinin bulundukları yerden bağımsız olarak mutlak öncelik olması gerektiğini ifade etti.
Ukrayna ordusunun Rus nükleer santrallerine düzenli olarak saldırılar gerçekleştirdiğini savunan Lihaçev, Rusya'nın kontrolündeki Zaporijya Nükleer Güç Santrali ve santralin bulunduğu bölgeye saldırıların son aylarda arttığını açıkladı. (İLKHA)
